Το Ελαιόλαδο στην Ελληνική Παράδοση
Γνωρίζουμε ότι η συλλογή του καρπού ως την παραγωγή του ελαιόλαδου είναι μια κουραστική, επίπονη διαδικασία. Ο τρόπος συγκομιδής της ελιάς όπως απεικονίζονται σε αρχαίους αμφορείς από την αρχαιότητα αλλά και από τους Λατίνους ως τις μέρες μας Απλώνουν κάτω από τα δέντρα μεγάλα πανιά. Χρησιμοποιούνται μακριά ραβδιά από ξύλο λυγαριάς με τα οποία χτυπούν τους καρποφόρους κλάδους . Με τα χτυπήματα αποσπώνται οι ελιές , οι οποίες πέφτουν πάνω στα πανιά. Επίσης συνηθίζεται οι επιτραπέζιες ελιές να μαζεύονται με τα χέρια, με τη μέθοδο αυτή οι ελιές είναι πάντα καλές, δεν τραυματίζονται στο στάδιο συγκομιδής. Αλλού αφήνουν τις ελιές να πέσουν σιγά-σιγά από τα δέντρα για να τις μαζέψουν μία-μία, ή απλώνουν ελαιόπανα κτυπούν τα κλαδιά του δέντρου ώσπου να πέσει ο καρπός πάνω σ’αυτά ή μαζεύουν τις ελιές από τα κλαδιά με τη βοήθεια μιας σκάλας. Τα τελευταία χρόνια, το μακρύ ξύλο, με το οποίο χτυπούν τα κλαδιά, έχει αντικατασταθεί με μεταλλική περιστρεφόμενη ράβδο. Οι ελιές των ποικιλιών που περιέχουν μικρό ποσοστό ελαιόλαδου είναι οι συνήθως μεγάλου μεγέθους επιτραπέζιες ελιές. Ενώ οι ελιές που προορίζονται για ελαιόλαδο είναι μικρού μεγέθους και έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε λάδι. Μετά το μάζεμα και γέμισμα σε μεγάλα τσουβάλια για την παραλαβή του ελαιόλαδου στέλνεται ο καρπός στα θρυπτήρια. Αρχές του 20ου αιώνα τα ξύλινα ελαιοπιεστήρια έδωσαν την θέση τους στα σιδερένια.
Στη Μικρά Ασία πρίν το 1924 και στον Ελλαδικό χώρο μετά την συγκομιδή των ελαιών, οι φτωχοί, ειδοποιημένοι από τον παπά του χωριού, μπορούσαν να πάνε ελεύθερα στα κτήματα των πλουσίων και να μαζέψουν όσες ελιές είχαν μείνει στις κορυφές των δέντρων.
Η Ελλάδα, τρίτη ελαιοπαραγωγική χώρα μεταξύ των μεσογειακών χωρών, παράγει 80.000 τόνους βρώσιμης ελιάς.
Η Λέσβος έχει 11 εκατομμύρια ελαιόδεντρα, και 20.000 τόνους ελαιόλαδο. Τρείς είναι οι ποικιλίες των λιόδεντρων της Λέσβου : η κολοβή, η Αδραμιτιανή και η λαδολιά (θρούμπα).
Οι ποιότητες του ελαιόλαδου χωρίζονται σε εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο (extra virgin) το οποίο έχει άριστη γεύση και οσμή με μέγιστη οξύτητα 0-1ο βαθμούς, το ελαιόλαδο παρθένο (virgin fino) έχει μέγιστη οξύτητα 1-2ο βαθμούς και το παρθένο ελαιόλαδο ή κουραντέ (corrente) έχει μέγιστη οξύτητα 2-3ο βαθμούς.
Η συνέχεια τον Οκτώβριο
Κεφτεδάκια και πιλάφι με σαφράνι
Για τον κιμά
300 γραμ. κιμά από μοσχάρι ή αρνί
1 φέτα μπαγιάτικο ψωμί
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
Αλάτι, πιπέρι
Μπαχάρι, κύμινο
1 μικρό μπολ αλεύρι
Λάδι για το τηγάνισμα
Για το πιλάφι
2 ποτήρια ρύζι
1 κουταλιά σαφράνι (κρόκο)
3 ποτήρια νερό καυτό ή ζωμό
4 κουταλιές βούτυρο
Σοτάρουμε το ρύζι με 2 κουταλιές βούτυρο. Προσθέτουμε αλάτι, το σαφράνι , καυτό νερό ή ζωμό , σκεπάζουμε την κατσαρόλα και αφήνουμε το πιλάφι να ψηθεί σε χαμηλή φωτιά (στην ένδειξη 1). Όταν απορροφήσει τα υγρά του σηκώνουμε την κατσαρόλα από τη φωτιά Σκεπάζουμε με καθαρή πετσέτα και αφήνουμε να ξεκουραστεί.
Βάζουμε το μπαγιάτικο ψωμί σε χλιαρό νερό, το σουρώνουμε και το στύβουμε σφιχτά. Ζυμώνουμε τον κιμά με το ψωμί, το κρεμμύδι, αλάτι, πιπέρι, μπαχάρι, κύμινο και 2 κουταλιές κοφτές χλιαρό νερό ή λάδι. Πλάθουμε μικρά στρογγυλά κεφτεδάκια, τα αλευρώνουμε και τα τηγανίζουμε. Τα κρατάμε σε πιατέλα.
Αδειάζουμε το πιλάφι σε μία πιατέλα και ρίχνουμε τα κεφτεδάκια από επάνω και σερβίρουμε. Μπορούμε να συνοδέψουμε το φαγητό μας με ντοματοσαλάτα.
Ρυζόγαλο φουρνιστό σμυρναίικο
2 λίτρα γάλα
8 κουταλιές ρύζι
6 κουταλιές νισεστέ
1 κουταλιά κοπανισμένη μαστίχα
2 ποτήρια ζάχαρη
1 μασουράκι βανίλια
Βράζουμε το ρύζι με 2 ποτήρια νερό στους 150 βαθμούς μέχρι να χυλώσει. Λιώνουμε το νισεστέ με ½ ποτήρι νερό χλιαρό. Βάζουμε την κατσαρόλα με το γάλα στη φωτιά, στο 2. Προσθέτουμε τη ζάχαρη και ανακατεύουμε. Αδειάζουμε το χυλωμένο ρύζι και το διαλυμένο νισεστέ. Προσθέτουμε τη μαστίχα και τη βανίλια συνεχίζοντας να ανακατεύουμε προς την ίδια κατεύθυνση. Προσέχουμε να μην πιάσει ο πάτος. Όταν χυλώσει το ρυζόγαλο, το αδειάζουμε σε ατομικά πήλινα κεσεδάκια. Τα τοποθετούμε σε ένα βαθύ ταψί με νερό, σαν μπεν- μαρί. Βάζουμε το ταψί σε προθερμασμένο φούρνο στους 200 βαθμούς επί 20 λεπτά περίπου μέχρι να καεί η κρούστα του ρυζόγαλου.
Σερβίρετε και με παγωτό.
ΤΑΞΙΔΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΙΩΝΙΑΣ
Λάβρανδα
Πόλη της Καρίας. Στέγαζε το ναό του Διός Λαβρανδέος. Σύμφωνα με τον μύθο, τον οποίο διασώζει ο Πλούταρχος, ο Ηρακλής δώρισε στην αγαπημένη του Ομφάλη, χήρα του βασιλέως της Λυδίας Μόλου, τον πολεμικό πέλεκυ (λαύρυς) της Ιππολύτης, της βασίλισσας των Αμαζόνων, ο οποίος ήταν σύμβολο εξουσίας για όλους τους διαδόχους της έως τον Κάνδαυλο. Όταν ο Γύγης νίκησε τον Κάνδαυλο έφερε τον πέλεκυ στην πατρίδα του την Καρία, όπου ίδρυσε και το ιερό του Διός.
Αφροδισιάδα
Η Αφροδισιάδα κατοικήθηκε από τα 3000 π.Χ. χρόνια. Πρωτοκτίστηκε από πρόσφυγες Ασυρίους, μετά την καταστροφή της Νινευή από τους Βαβυλώνιους και τους Μήρους. Σύμφωνα με τις γραπτές πηγές, η πόλη τον 3ο π.Χ. αι. ήκμαζε και ήταν ισχυρή. Πολιούχος της πόλης ήταν η Αφροδίτη, από την οποία δανείστηκε το όνομά της και στέγαζε τον ομώνυμο ναό, ο οποίος αποπερατώθηκε κατά μία εκδοχή από τον Αδριανό. Ο ναός της Αφροδίτης παρείχε ασυλία στους διωκόμενους, όπως και ο ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο. Στην Αφροδισιάδα λειτουργούσε σπουδαία σχολή γλυπτικής, η οποία στεγαζόταν κοντά στο Ωδείο. Επίσης υπήρχε στάδιο. Στους μέσους βυζαντινούς χρόνους η πόλη ονομάστηκε Σταυρούπολη και ήταν έδρα της Μητροπόλεως Καρίας.
Αϊδίνη
Κτίστηκε στη θέση των αρχαίων Τράλλεων και απέχει 87 χλμ από τη Σμύρνη με την οποία συνδέθηκε σιδηροδρομικώς στις αρχές του 20 αι. Πριν το 1922 αριθμούσε γύρω στους 36.000 κατοίκους από τους οποίους οι 12.000 ήταν Έλληνες με καταγωγή κυρίως τη Σάμο, την Κρήτη, τις Κυκλάδες, την Πελοπόννησο, την Κύπρο. Το Αϊδίνη ήταν έδρα της μητρόπολης Ηλιουπόλεως, καθώς οι Τράλλεις διαδοχικά ονομάστηκαν Ηλιούπολις, Παλαιολογούπολις, Ανδρονικούπολις, Γκιουζέλ Χισάρ και τέλος Αϊδίνη. Η ελληνική συνοικία στεγαζόταν στο λόφο Κέπεζι με τις εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Χαραλάμπους, το κοινοτικό νοσοκομείο και το θέατρο.
Δύο ιδιαίτερες γυναίκες γεννήθηκαν στο Αϊδίνη, η σπουδαία λογοτέχνης Διδώ Σωτηρίου και η διάσημη φωτογράφος Nelly -η Έλλη Σουγιουλτζόγλου Σεραϊδάρη. Στο σπίτι της Έλλης, στη Νέα Σμύρνη . (φωτογραφία Σούλα Μπόζη, 1990 )
