Επίσκεψη στο Νέμρουτ-Ντάγ με τα επιβλητικά γλυπτά από το Βασίλειο των Κομμαγηνών
Το καλοκαίρι του 2000 ένα ταξίδι με μια μικρή ομάδα φίλων στα Απάτητα Μονοπάτια της Βόρειας Μεσοποταμίας, μεταξύ των ποταμών Ευφράτη και Τίγρη στη Τουρκία, έκτος όλων των άλλων ήταν για μένα ένα σεμινάριο ιστορίας.
Την δεύτερη μέρα του ταξιδιού νωρίς το πρωί αναχωρούμε στις 07.30 για το Nemrut. Μετά από 4,5 ώρες διαδρομή, μέσα από απέραντες εκτάσεις καλλιεργημένες με σιτάρι και ελαιώνες, φτάνουμε στους πρόποδες του Nemrut, τα τελευταία 20 χιλιόμετρα της ανάβασης για τον τύμβο, με το μικρό πουλμανάκι τα κάνουμε σε 30 λεπτά. Η ανάβαση για την κορυφή του τύμβου είναι ελικοειδής με σκαλοπάτια ύψωμα περίπου 500 μέτρα. Το απέραντο μικρασιατικό οροπέδιο απύθμενο δεσπόζει φανταστικά επιβλητικόν. Παντού ηρεμία, τάξη και ασφάλεια. Στην κορυφή του τύμβου Nemrut (ύψος 2150 μέτρα), τα μυθικά αγάλματα που σώζονται, έχουν ύψος ανθρώπου, μεγέθη προσιτά στην σμίλευση από ανθρώπινο χέρι. Παρουσιάζουν τον Αντίοχο, τον Θεό Ήλιο- Απόλλωνα, τον Μίθρα. Η ανάβαση με τα πόδια κράτησε περίπου 3 ώρες.
Το βασίλειο των Κομμαγηνών επηρεάστηκε από δυο μεγάλους πολιτισμούς τον Αρχαίο Ελληνικό και τον Περσικό. Κέντρο της λατρείας ήταν το Φως και το Πυρ, ίσως έτσι εξηγείται και η τεχνητή κορυφή του Νεμρούτ-Νταγ που έχει σχήμα πυραμίδος και θυμίζει τους αρχαίους Περσικούς βωμούς, καθώς είναι στην πραγματικότητα ένας τεράστιος βωμός πυρός που γεμίζει κάθε ανατολή και δύση με φως ιερό του Ηλίου-Μίθρα, λατρεία με έντονες αναφορές στους Ζωροάστρες (οι οπαδοί του Ζωροάστρη δεν έχτιζαν ποτέ ναούς παρά βωμούς πυρός όπως και στο δυτικό εξώστη του Νεμρούτ-Νταγ). Ο φόβος της μόλυνσης των τριών στοιχείων της φύσης του Νερού, της Γης και του Πυρός ήταν τόσο έντονος ώστε δεν έθαβαν τους νεκρούς τους ούτε επέτρεπαν την καύση τους. Τους άφηναν άθαφτους βορά στα σαρκοβόρα όρνεα. Τα πολλά άλλωστε αγάλματα των αετών στον δυτικό και ανατολικό εξώστη μάς παραπέμπουν σε αυτό το συμπέρασμα. Οι γλυπτές ενυπόγραφες πλάκες που έχουν βρεθεί παρουσιάζουν θεούς και βασιλείς σε όρθια στάση να δίνουν τα χέρια. Ένα θαυμάσιο γλυπτό που παρουσιάζει τον βασιλέα Μιθριδάτη με τον Ηρακλή-Άρη βρίσκεται στην κωμόπολη Παλιά Κάχτα (Εσκί Κάχτα-την αρχαία Αρσάμεια).
Την επίσκεψη στο Νέμρουτ-Ντάγ ας την θυμόμαστε με το ποίημα Επιτύμβιον Αντιόχου Βασιλέως Κομμαγηνής του σπουδαίου μας ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη .
Επιτύμβιον Αντιόχου Βασιλέως Κομμαγηνής
Μετά που επέστρεψε περίλυπη, απ’ την κηδεία του
η αδελφή του εγκρατώς και πράως ζήσαντος,
του λίαν εγγαμμάτου Αντιόχου βασιλέως
Κομμαγηνής, ήθελ’ ένα επιτύμβιον γι’ αυτόν.
Κι ο Εφέσιος σοφιστής, Καλλίστρατος – ο κατοικών
συχνά εν τω κρατιδίω της Κομμαγηνής.
Κι’ από τον οίκον τον βασιλικόν
ασμένως, κ’ επανειλημμένως φιλοξενηθείς
το έγραψε, τη υποδείξει Σύρων αυλικών,
και το έστειλε, εις την γραίαν δέσποιναν.
«Του Αντιόχου του ευεργέτου βασιλέως
να υμνηθεί επαξίως, ω Κομμαγηνοί, το κλέος.
Ήταν της χώρας, κυβερνήτης προνοητικός.
Υπήρξε δίκαιος, σοφός, γενναίος.
Υπήρξεν, έτι το άριστον εκείνο, Ελληνικός-
ιδιότητα δεν’ έχ’ η ανθρωπότης τιμιότεραν,
εις τους Θεούς ευρίσκονται τα πέραν».
