Βουρλά
Δυτικά της Σμύρνης, σε ύψωμα πάνω στον ισθμό της χερσονήσου, σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από τη θάλασσα και τη Σκάλα, βρίσκονται τα Βουρλά. Απέναντι από τη Σκάλα των Βουρλών κατά τους αρχαίους χρόνους υπήρχε η πόλη των Κλαζομενών, πατρίδα του φιλοσόφου Αναξαγόρα.
Οι Έλληνες κάτοικοι της πόλης, πριν από το 1922, ήταν περίπου 30.000. Από
αυτούς, σημαντικός αριθμός είχε ελληνική υπηκοότητα, καθώς είχαν μεταναστεύσει
εδώ τον 19ο αιώνα από την Πελοπόννησο, κυρίως τη Μάνη, και τη Νάξο.
Η κοινότητα διατηρούσε εκπαιδευτικά ιδρύματα, με πρώτη την Αναξαγόρειο Σχολή,
που ιδρύθηκε το 1760, νοσοκομείο και ταχυδρομείο. Κύρια απασχόληση των κατοί-
κων ήταν η αμπελουργία και η σταφιδοπαραγωγή, η ελαιοπαραγωγή, ο καπνός (τα
νεότερα χρόνια) και τα σύκα.
Από τον Evliya Çelebi γνωρίζουμε ότι τον 16ο αιώνα, στα Βουρλά ιδρύθηκε το
χάνι του σαπουνιού, βακούφι της μητέρας του Σουλεϊμάν του Νομοθέτη. Το χάνι στέγαζε 245 εργαστήρια σαπωνοποιίας.
Οι οικογένεια του Γιώργου Σεφέρη, τα καλοκαίρια παραθέριζε στο εξοχικό της σπίτι στα Βουρλά.
Συνάντηση Μικρασιατισσών στο σπίτι της Βουρλιώτισσας Αγγελικής Πεζά-Οικονομοπούλου η οποία απεικονίζεται στο κέντρο (αρχ. Σ. Μπόζη, 1997).
Γκιουλ Μπαχτσέ
Ο οικισμός Γκιουλ Μπαχτσέ δημιουργήθηκε στα μέσα του 18ου αιώνα από Έλληνες κατοίκους, που έφθασαν από την Κάρυστο της Εύβοιας ως οικονομικοί μετανάστες.
Στο κέντρο της πλατείας, υπήρχε ο ναός του Αγίου Γεωργίου, στη μνήμη του οποίου γινόταν το μεγάλο πανηγύρι.
Μετά την Καταστροφή, κάτοικοι του Γκιουλ Μπαχτσέ εγκαταστάθηκαν στα Μελίσσια της Αττικής. Με δυσκολίες κατάφεραν να κτίσουν το ναό του Αγίου Γεωργίου, είχαν φέρει δε από τη γενέτειρά τους χώμα και κάποιες πέτρες, που πρόσθεσαν στη θεμελίωση του νέου ναού. Κάθε χρόνο, οι κάτοικοι, διοργανώνουν
στη μνήμη του πανηγύρι και μοιράζουν, όπως παλαιότερα στη Μικρά Ασία κεσκέκι.
